Marjolijn van den Assem

Tekeningen en Schilderijen

brevis libellus(6)

Marjolijn 3 comments

Wij rijden door,
raken verloren uit het oog en komen
waarschijnlijk in dit leven niet meer langs.
Gerrit Achterberg

brevis libellus: “via dit briefverslag brengen wij u op de hoogte
van de resultaten van de werkzaamheden”.
(met de tentoonstelling “Snapshot of a larger order” in het verschiet)

foto Fred Sonnega

brevis libellus(14) 2015 o.i.inkt/potlood/grafietstift op museumkarton 92 x 122 x 18 cm
(foto Fred sonnega)
zie: brevis libellus(2)
zie: brevis libellus(5)

en toen ging het sneeuwen en toen
was de lucht een rozenbed o moeder
kom dichter bij de boot straks gaan wij
varen en eens weggegaan kom ik
in een groot, onontkoombaar land

Hans Lodeizen

Aanbieding!/February-offer!

Marjolijn No comments

Met de “Aanbieding-van-de-maand!” (sinds oktober 2009) heb ik mijn eigen
MATERIAALFONDS in het leven geroepen en het werkt!

May I present to you the one and only WORK OF ART OF THE MONTH:
–  February 2016!
Hier is de enige echte AANBIEDING VAN DE MAAND:   februari 2016!
It can be yours for only/deze speciale Aanbieding is nu te koop
voor slechts € 165,-

Kopen? Mail to: marjolijnvandenassem@me.com

Aanbieding!/February-offer! = VERKOCHT!/SOLD!
collection Waltraud Wernecke

febr.-Aanbieding!2016 "langs de Lek bij nr.4 inkt/rivierwater op museumkarton 30 x 23 cm
Langs de Lek
2010 o.i.inkt/rivierwater op museumkarton 30 x 23cm.
Marjolijn van den Assem

Iedere eerste dag van de maand plaats ik op mijn blog een uniek “werk van de maand”.
Deze tekening, schildering of ruimtelijk werk is te koop voor € 165,-
De állereerste liefhebber van dit werk die zich bij mij meldt: marjolijnvandenassem@me.com
en € 165,- overmaakt op mijn bankrekening, krijgt het zo spoedig mogelijk thuisgestuurd.
KIJK DUS OP DE EERSTE DAG VAN DE MAAND OP MIJN BLOG EN REAGEER!

Every first day of the new month, I am offering a work of art “of the month” on my blog for only € 165,-
I will immediately post this work of art to the very first enthousiastic viewer sending me a mail to marjolijnvandenassem@me.com to tell me he/she can’t live without it and transfers € 165,- to me.
SO WATCH OUT FOR THE FIRST DAY OF THE MONTH AND TAKE A LOOK AT MY BLOG!

Met de “Aanbieding-van-de-maand!” heb ik mijn
eigenMATERIAALFONDS” in het leven geroepen en het WERKT!

zie: Aanbieding!/January-offer!
zie: Aanbieding!/November-offer!  zie: Aanbieding!/December-offer!
zie: Aanbieding!/September-offer! zie: Aanbieding!/October-offer!
zie: Aanbieding!/July-offer! zie: Aanbieding!/August-offer!
zie: Aanbieding!/May-offer!  zie: Aanbieding!/June-offer!
zie: Aanbieding!/March-offer! zie: Aanbieding!/April-offer!
zie: Aanbieding!/January-offer! zie: Aanbieding!/February-offer!
zie: Aanbieding!/November-offer! zie: Aanbieding!/December-offer!
zie: Aanbieding!/September-offer!  zie:Aanbieding!/October-offer!
zie: Aanbieding!-August-offer! zie: Aanbieding!/July-offer!
zie: Aanbieding!/June-offer! zie: Aanbieding!/May-offer!
zie: Aanbieding!/April-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding!/January-offer! zie: Aanbieding!/February-offer!
zie: Aanbieding!/November-offer! zie: Aanbieding!/December-offer!
zie: Aanbieding!/September-offer! zie: Aanbieding!/October-offer!
zie: Aanbieding!/July-offer! zie: Aanbieding!/August-offer!
zie: Aanbieding!/May-offer! zie: Aanbieding!/June-offer!
zie: Aanbieding!/February-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding!/December-offer! zie: Aanbieding!/January-offer!
zie: Aanbieding!/October-offer! zie: Aanbieding!/November-offer!
zie: Aanbieding!/August-offer! zie: Aanbieding!/September-offer!
zie: Aanbieding!/June-offer! zie: Aanbieding!/July-offer!
zie: Aanbieding!/April-offer! zie: Aanbieding!/May-offer!
zie: Aanbieding!/February-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding!/December-offer! zie: Aanbieding!/January-offer!
zie: Aanbieding!/October-offer! zie: Aanbieding!/November-offer!
zie: Aanbieding!/August-offer! zie: Aanbieding!/September-offer!
zie: Aanbieding!/june-offer! zie: Aanbieding!/July-offer!
zie: Aanbieding!/April-offer! zie: Aanbieding!/May-offer!
zie: Aanbieding!/February-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding!/December-offer! zie: Aanbieding!/January-offer!
zie: Aanbieding!/October-offer! zie: Aanbieding!/November-offer!
zie: Aanbieding!/August-offer! zie: Aanbieding!/September-offer!
zie: Aanbieding!/June-offer! zie: Aanbieding!/July-offer!
zie: Aanbieding!/April-offer! zie: Aanbieding!/May-offer!
zie: Aanbieding!/February-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding/December-offer! zie: Aanbieding!/Januari-offer!
zie: Aanbieding!/October-offer! zie: Aanbieding!/November-offer!

Snapshot(3)

Marjolijn 3 comments

Deelnemende kunstenaars aan de tentoonstelling
SNAPSHOT OF A LARGER ORDER
van 16 april tot 17 juli 2016
in de Noletloodsen* bij de Ketelfactory Schiedam:

Hans van Bentem, Maria Blaisse,
Florette Dijkstra, Wineke Gartz, Harry Haarsma,
Bernadet ten Hove, Claudy Jongstra, Kinke Kooi,
Mirjam Kuitenbrouwer, Ton van der Laaken,
Birthe Leemeijer, Jan van Munster, Olphaert den Otter,
Karin van Pinxteren, Ewoud van Rijn,
Roland Schimmel, Winnie Teschmacher,
Simon van Til, Robert Zandvliet, Marjolijn van den Assem

zie: de Ketelfactory
zie: snapshotschiedam.nl

maquette "Snapshot"
boven: maquette van mijn toekomstig paviljoen
-ontwerp Victor Veldhuijzen van Zanten-
in één van de Noletloodsen van
Snapshot of a larger order

Mijn voorstel voor de presentatie van mijn werk
in de tentoonstelling
Snapshot of a larger order:

Sinds de afronding van een zeven jaar durende beeldende zoektocht naar de denkweg van Friedrich Nietzsche achter “de taal van de dooiwind”, afgesloten met een gelijknamig boek, heb ik mij gestort op een brief van de door Nietzsche bewonderde dichter Friedrich Hölderlin(1770-1843).
Mijn werk gaat over denkbeeldige en daadwerkelijke reizen, vaak in Nietzsche’s voetspoor, van het Noorden naar het Zuiden en omgekeerd, die de overeenkomsten én de verschillen toetsen van “een oord”.
Een door mij geselecteerde brief van Hölderlin beschrijft het veranderende en toch gelijk blijvende landschap tijdens een dramatische voettocht van het Zuiden naar het Noorden en daarbij zijn “woelingen van de ziel”.

Hölderlin schildert met woorden “het licht in al zijn de schakeringen”
en het “samenvallen” van verschillen in de natuur.
Hij eindigt deze brief aan een goede vriend met de noodkreet om hem snel terug te schrijven, hij heeft “zuivere tonen nodig”.

Door het honderden keren bedachtzaam en met kroontjespen overschrijven van dezelfde brief, tast ik beweegredenen af, schrijf ik met de schrijver.

Bijna buiten mij om heeft zich bij de 325-ste overschrijving van Hölderlin’s brief, de zin:
“er is iets ongestilds, iets onstilbaars in mij, dat zich wil laten horen”,
tussen de briefregels van Hölderlin ingewrongen.
Nietzsche schreef deze woorden met zijn laatste krachten, ik schrijf het hem na,
het is in mijn ogen de essentie van het kunstenaarschap.
Meerdere Nietzsche-citaten zijn gevolgd, die het hart van Hölderlins brief hebben verdrongen.
Ingebed in Hölderlins aanhef en zijn oproep tot terugschrijven (1802),
komt Nietzsches beginselverklaring (1888)
door mijn seismografisch handschrift (2015)
in deze serie tot leven.

Omdat Nietzsche schatplichtiger zou kunnen zijn aan Hölderlin dan gedacht, werd ik door de enorme afmetingen van de tentoonstellingsruimte in de Nolet-loodsen uitgedaagd om een zeer groot werk te maken om deze wisselwerking en mijn standpunt daarin, beeldend te verduidelijken.
Vaak blijken overgeschreven teksten later de drager van mijn tekeningen te zijn.
Uit 300 geschreven tekeningen “lettre/Brief/letter/brief “, die samen één werk vormen, is inmiddels de tekeningen-serie “brevis libellus” voortgekomen.
Met het recente werk is een volgende fase is aangebroken, die in de tentoonstelling van de KetelfactorySnapshot of a larger order” de première zal gaan beleven.
zie: atelier, november 2015 (on Vimeo)

zie: Snapshot of a larger order(2)
zie: Snapshot of a larger order(1)

Opbouw Snapshot of a larger order
* één van de twee Noletloodsen van de Ketelfactory ,
voor de tentoonstelling:
Snapshot of a larger order

Buitenhavenweg 34, Schiedam
di t/m zo 11 – 17 uur
www.snapshotschiedam.nl
www.deketelfactory.nl

 

 

 

collections(58)

Marjolijn No comments

De werken in mijn denkbeeldig archief en de collecties waarin zij zijn opgenomen zijn een steun en toeverlaat. Zij die houden van -zich ontfermen over- en willen leven met mijn werk worden door mij dan ook op handen gedragen. Het blijft een bijzondere gebeurtenis om het werk in de nieuwe omgeving te mogen bekijken en het meestal pas dán als een op zichzelf staand iets te kunnen zien.

 

Inschepen(5) coll: Liesbeth Lips/Joop Distelbrink
Inschepen!(5) 2013 o.i.inkt/nietjes op museumkarton 80 x 67 x 24 cm.
Private collection ‘s-Gravenhage

Some of my artworks will always be there in my imaginary archive, they “pop up” in my head every now and then, because they are dear to me. These are the works that I want to show on my blog in the “collections”-series, as an homage to their owners.
The people who “live with” my drawings, paintings and sculptures are cherished by me, I am and will always be grateful to them. It is a precious experience to me when I’m allowed to take my work to its new surroundings myself, only then -it seems to me- I can appreciate it as an independent piece of art.

zie: collections (1) zie: collections (2) zie: collections (3) zie: collections (4)
zie: collections (5) zie: collections (6) zie: collections (7) zie: collections (8)
zie: collections (9) zie: collections (10) zie: collections (11) zie: collections (12)
zie: collections (13) zie: collections (14) zie: collections (15) zie: collections (16)
zie: collections (17) zie: collections (18) zie: collections (19) zie: collections(20)
zie: collections(21) zie: collections (22) zie: collections (23) zie: collections (24)
zie: collections(25) zie: collections(26) zie: collections(27) zie: collections(28)
zie: collection(29) zie: collections(30) zie: collections(31) zie: collections(32)
zie: collections(33) zie: collections(34) zie: collections(35) zie: collections(36)
zie: collections(37) zie: collections(38) zie: collections(39) zie: collections(40)
zie: collections(41) zie: collections(42) zie: collections(43) zie: collections(44)
zie: collections(45) zie: collections(46) zie: collections(47) zie: collections(48)
zie: collections(49) zie: collections(50) zie: collections(51) zie: collections(52)
zie: collections(53) zie: collections(54) zie: collections(55) zie: collections(56)
zie: collections(57)

coll: Bert Determan, (via RAM) senza titolo (5) (wanton tenderness) 2013 inkt/grafietstift op papier 61 x 46 cm
senza titolo (5) (wanton tenderness) 2013 inkt/grafietstift/museumkarton 61 x 46 cm
collection Determann

 

zinspelen

Marjolijn No comments

alludere = zinspelen*

…  diepzinnigheid en baldadigheid reiken elkaar teder de hand.

Friedrich Nietzsche in Ecce homo,
over die fröhliche Wissenschaft: “la gaya scienza”.*

zie: brevis libellus(5)
zie: lettre/Brief/letter/brief

brevis libellus(20) 2015 o.i.inkt/potlood/grafietstift op museumkarton (uitgesneden) 122 x 92 x 10 cm

brevis libellus(20) 2015 in atelier
o.i.inkt op museumkarton (uitgesneden) 122 x 92 x 10 cm en 35 x 35 x 4 cm

(…)
De schatkaart weet waar plooibaar tin staat opgesteld.
Geweld van strakke snaren sneed de weg die min
had uitgeteld. Ik zing het lied met tegenzin
omdat ik steeds opnieuw begin. Ik weet dat wind
een twijgje vindt op knersend grint. Ik ben een kind.

Ilja Leonard Pfeijffer in Idyllen

ALLUDEREN = toespelen, schertsen, spotten, bijtend zinspelen.
zie: Lichtzwaar!(2)
zie: ein Fernplatz

as a stream grows older(4)

Marjolijn No comments

VOORBIJ, VOORGOED VOORBIJ!

zie: de tentoonstelling op Vimeo (1)
zie: de tentoonstelling op Vimeo (2)

Het ALLERBESTE volgens Michiel Muller op Radio 1: beluister

 

… as a stream grows older
retrospective exhibition of works on paper

MUSEUM GOUDA

werken op papier
van  Marjolijn van den Assem,

uit de eigen museum-collectie aangevuld met bruiklenen
van Museum Boijmans Van Beuningen,
Stedelijk Museum Schiedam,
Museum Het Valkhof,
uit de periode 1976 t/m 2015
NOG TE ZIEN t/m 10 januari 2016

Curator: Hans Vogels
Documentaire (filmzaal van Museum Gouda): Jaap Mees
Trailer van de film van Jaap Mees:
“de baldadige tederheid van Marjolijn van den Assem”

Tekst begeleidende publicatie: Marc Couwenbergh
zie: Museum Gouda(4)
zie: Toespraak(2)
zie: as a stream grows older(3)

* advertentie

Aanbieding!/January-offer!

Marjolijn 1 comment

HAPPY NEW YEAR!

Met de “Aanbieding-van-de-maand!” (sinds oktober 2009) heb ik mijn eigen
MATERIAALFONDS in het leven geroepen en het werkt!

May I present to you the one and only WORK OF ART OF THE MONTH:
– January 2016!
Hier is de enige echte AANBIEDING VAN DE MAAND:  januari 2016!
It can be yours for only/deze speciale Aanbieding is nu te koop
voor slechts € 165,-

mail to: marjolijnvandenassem@me.com

Aanbieding!/January-offer! = VERKOCHT!/SOLD!
collection Robbert Roos

werk vd maand januari 2016
Polder  2009 acryl op museumkarton 23 x 30 cm
Marjolijn van den Assem

Iedere eerste dag van de maand plaats ik op mijn blog een uniek “werk van de maand”.
Deze tekening, schildering of ruimtelijk werk is te koop voor € 165,-
De állereerste liefhebber van dit werk die zich bij mij meldt: marjolijnvandenassem@me.com
en € 165,- overmaakt op mijn bankrekening, krijgt het zo spoedig mogelijk thuisgestuurd.
KIJK DUS OP DE EERSTE DAG VAN DE MAAND OP MIJN BLOG EN REAGEER!

Every first day of the new month, I am offering a work of art “of the month” on my blog for only € 165,-
I will immediately post this work of art to the very first enthousiastic viewer sending me a mail to marjolijnvandenassem@me.com to tell me he/she can’t live without it and transfers € 165,- to me.
SO WATCH OUT FOR THE FIRST DAY OF THE MONTH AND TAKE A LOOK AT MY BLOG!

Met de “Aanbieding-van-de-maand!” heb ik mijn
eigenMATERIAALFONDS” in het leven geroepen en het WERKT!

zie: Aanbieding!/November-offer!  zie: Aanbieding!/December-offer!
zie: Aanbieding!/September-offer! zie: Aanbieding!/October-offer!
zie: Aanbieding!/July-offer! zie: Aanbieding!/August-offer!
zie: Aanbieding!/May-offer!  zie: Aanbieding!/June-offer!
zie: Aanbieding!/March-offer! zie: Aanbieding!/April-offer!
zie: Aanbieding!/January-offer! zie: Aanbieding!/February-offer!
zie: Aanbieding!/November-offer! zie: Aanbieding!/December-offer!
zie: Aanbieding!/September-offer!  zie:Aanbieding!/October-offer!
zie: Aanbieding!-August-offer! zie: Aanbieding!/July-offer!
zie: Aanbieding!/June-offer! zie: Aanbieding!/May-offer!
zie: Aanbieding!/April-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding!/January-offer! zie: Aanbieding!/February-offer!
zie: Aanbieding!/November-offer! zie: Aanbieding!/December-offer!
zie: Aanbieding!/September-offer! zie: Aanbieding!/October-offer!
zie: Aanbieding!/July-offer! zie: Aanbieding!/August-offer!
zie: Aanbieding!/May-offer! zie: Aanbieding!/June-offer!
zie: Aanbieding!/February-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding!/December-offer! zie: Aanbieding!/January-offer!
zie: Aanbieding!/October-offer! zie: Aanbieding!/November-offer!
zie: Aanbieding!/August-offer! zie: Aanbieding!/September-offer!
zie: Aanbieding!/June-offer! zie: Aanbieding!/July-offer!
zie: Aanbieding!/April-offer! zie: Aanbieding!/May-offer!
zie: Aanbieding!/February-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding!/December-offer! zie: Aanbieding!/January-offer!
zie: Aanbieding!/October-offer! zie: Aanbieding!/November-offer!
zie: Aanbieding!/August-offer! zie: Aanbieding!/September-offer!
zie: Aanbieding!/june-offer! zie: Aanbieding!/July-offer!
zie: Aanbieding!/April-offer! zie: Aanbieding!/May-offer!
zie: Aanbieding!/February-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding!/December-offer! zie: Aanbieding!/January-offer!
zie: Aanbieding!/October-offer! zie: Aanbieding!/November-offer!
zie: Aanbieding!/August-offer! zie: Aanbieding!/September-offer!
zie: Aanbieding!/June-offer! zie: Aanbieding!/July-offer!
zie: Aanbieding!/April-offer! zie: Aanbieding!/May-offer!
zie: Aanbieding!/February-offer! zie: Aanbieding!/March-offer!
zie: Aanbieding/December-offer! zie: Aanbieding!/Januari-offer!
zie: Aanbieding!/October-offer! zie: Aanbieding!/November-offer!

ein Fernplatz(2)

Marjolijn No comments

* ein Fernplatz(1) 2015 grafietstift/o.i.inkt/ nietjes op museumkarton 57 x 33 x 18 cm.

ein Fernplatz 2015 grafietstift/o.i.inkt/ nietjes op museumkarton 57 x 33 x 18 cm.
(in atelier)

(…)
De rest is (Vögelein) schweigen im Walde,
de natte bomen, somber in de herfst,
de beuken die geen omgeving verdragen,
een man leeft zijn onvrede uit in zijn tuin,
begraaft zijn illusies.

De rest is moord, verkrachting, vliegtuigrampen,
een schijnheilig bericht in de krant en het ronken
van de godvergeten grootspraak van dichters.
De rest is: wovon man nicht reden kann.

Und wovon man nicht reden kann, darüber
muss man schweigen. Vandaar mijn probleem:
ik zou er zo graag toch iets over zeggen.
Se taire quand on a envie de parler,
c’est une contrainte.

J.A. Emmens
Uit: geleerde collage

zie: Jan Emmens
zie: ziele-spelen van Artaud
zie: Lago di Cavloccio
zie: Parallel Falls

 

Snapshot(2)

Marjolijn 1 comment

Half april 2016 opent de tentoonstelling ‘Snapshot of a larger order’,
met werk van twintig kunstenaars die eerder tentoonstelden in De Ketelfactory.
In de Nolet loodsen*, gelegen achter De Ketelfactory, is de opbouw van de 10.000 m² tentoonstellingsruimte, de theaterzaal, het kantoor en het restaurant
inmiddels in volle gang!
De kunstenaars hebben hun plaats gevonden, daar kan het werk gedijen, het plan groeit, alle betrokkenen groeien mee.

zie: Snapshot(1)
zie mijn presentatie-visie:  De Ketelfactory 2016
zie: atelier (november 2015)

*De Nolet Loodsen, gelegen in een gebied waar de 18e-eeuwse binnenstad van Schiedam en het industriële karakter van de havenstad op een spannende manier samenkomen, is een voormalige houtopslag met een vloeroppervlak van 10.000 vierkante meter. Hier gaat het werk van de twintig kunstenaars een wisselwerking aan, botst het, wordt de dialoog aangegaan en de confrontatie opgezocht. Naast de immense binnenruimte, is een deel van het werk te zien in de buitenruimte van de loodsen en zelfs in delen van de stad Schiedam.
zie: de Ketelfactory

atelierbezoek(18)

Marjolijn No comments

Paul van Tongeren
Het begon ooit met een uitnodiging tot een bezoek aan mijn atelier.
Paul van Tongeren was overdonderd, vertelde hij later,
door de veelheid van verbeelden die hij daar aantrof.
Gaandeweg bleek het een verwante veelheid te betreffen.
Pas na een uur vlotte het gesprek, het duurt nog voort.

In 2011 vereerde Paul van Tongeren me met het openeningswoord
bij mijn tentoonstelling SEELENBRIEFE,
in het Nietzsche Dokumentationszentrum Naumburg (Saale) (D).

Paul van Tongeren trad op 11 december 2015 af als hoogleraar
wijsgerige ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
De titel van zijn afscheidscollege was “Dankbaar?”
Binnenkort verschijnen weer twee boeken van zijn hand,
zie: Paul van Tongeren (kijk bij “nieuws”)

Onderstaande tekst verscheen op “if then is now“.
Ook daarvoor ben ik Paul van Tongeren dankbaar.

EEN VERLANGEN NAAR BELICHAMING

1.
Marjolijn van den Assem is haar door Nietzsche geïnspireerde werk begonnen op een manier die past bij de filosoof, maar die verbaast bij de beeldend kunstenaar: zij is begonnen met tekst: brieven en andere teksten van Nietzsche overgeschreven op grote vellen papier. Geleidelijk aan is uit die tekst de beeldwereld ontstaan van bloemen, watervallen, landschappen, stromen en verblindend licht. Regelmatig duikt er overigens nog tekst op in het werk; de woorden van de denker laten zich niet restloos vertalen in beelden, ze blijven de dynamische grond waaruit steeds weer nieuwe teken- en schilderavonturen voortkomen. Die dynamiek wordt – denk ik – ook nog door iets anders gevoed: door een verlangen dat ook voor Nietzsche zelf kenmerkend was. Ik wil proberen dat aan te wijzen.

2.
Kunst speelt een belangrijke rol in het werk van Friedrich Nietzsche, een dubbele rol. Die dubbele rol volgt uit de dubbele taak van een arts – en Nietzsche zag zichzelf als een arts van de cultuur. Een arts moet eerst een diagnose stellen en vervolgens werken aan een therapie ter genezing van de gediagnostiseerde ziekte.
De kunst is voor Nietzsche enerzijds een van de domeinen van de cultuur die hij diagnostiseert. Net als wetenschap, moraal en geloof, vertoont ook onze kunst de symptomen van de ziekte van de cultuur. Nietzsche ziet die ziekte bijvoorbeeld in de geforceerde pogingen van kunstenaars om origineel te zijn, in de musealiteit van de belangstelling voor kunst in de samenleving, en vooral in het effectbejag dat veel kunstenaars kenmerkt.
Maar anderzijds hoort de kunst voor Nietzsche ook bij de tweede taak van de arts. Weliswaar is ze niet zozeer een therapie, maar ze vormt voor hem een soort voorafschaduwing van de gezondheid die hij probeert te realiseren, voor de cultuur en voor zichzelf. Steeds meer realiseert hij zich namelijk dat hij zelf een deel is van de cultuur die hij analyseert en kritiseert; ja, dat die cultuur en haar ziekte waarschijnlijk zelfs in die analyse en kritiek zelf nog doorwerken. Hij is dus arts en patiënt tegelijkertijd.
Zijn filosofie die aanvankelijk vooral een kritiek van de cultuur is wordt steeds sterker een experiment met zichzelf. Terwijl hij aanvankelijk van een zekere afstand kritisch kijkt naar de cultuur, wordt de eenheid tussen zijn leven en zijn werk steeds sterker. Waar hij aanvankelijk in zijn werk schrijft over kunst, wordt geleidelijk aan zijn leven zelf het (kunst)werk dat hij ons toont: Ecce homo (‘Zie de mens’) is de titel van zijn laatste boek – voordat hij verdween in de waanzin.
Kunst en filosofie bestaan in een uitgestelde waanzin en lopen altijd het gevaar de afstand niet meer vol te houden. Dat komt onder meer door dat verlangen dat ik in mijn eerste paragraafje noemde. Een verlangen om samen te vallen met wat je maakt, wat je ziet, wat je denkt.

3.
De beeldende kunst staat voor de slecht ziende Nietzsche niet op de eerste plaats. Die plek is voor de muziek weggelegd. Voor de jonge Nietzsche was het vooral de muziek van Wagner waarin deze belofte werd vertolkt. Maar al snel blijkt dat een vergissing. Hij vergelijkt de muziek van Wagner met het gebruik van verdovende middelen, het enige waardoor een zieke en zwakke cultuur nog even geprikkeld kan worden, maar waardoor zij in feite alleen maar verder verzwakt.
Ook voor de latere Nietzsche speelt de muziek een belangrijke rol. Soms legt hij die rol uit door de muziek, net als de dans, te contrasteren met de beeldende kunst. Die laatste blijft iets voor toeschouwers en blijft daarom bedreigd door onechtheid, toneelspel, afstand. Muziek daarentegen is voor Nietzsche een kunst waarin die afstand wordt vergeten. In de kunst van de muziek wordt de muziek van het leven hoorbaar. Daar wordt het leven zelf muziek.
Kunst en filosofie zijn – als het goed is, en als de kunst geen ‘vertoon’ en de filosofie geen aanstellerij is – beide vormen van transfiguratie van het leven: het leven wordt er omgevormd en ‘verheerlijkt’. Daarom zijn de kunst en de filosofie voortdurend in gevecht met de afstand die ze onvermijdelijk scheppen: wie een kunstwerk maakt, ergens neerzet of uitvoert of ophangt, wie een boek schrijft of een lezing houdt, staat er zelf weer buiten.
De filosoof probeert die afstand te overwinnen door de filosofie te beoefenen als een wijze van leven, een levenskunst; de kunstenaar probeert – denk ik – iets dergelijks. Marjolijn van den Assem doet dat bijvoorbeeld door haar kunstwerken driedimensionaal te maken, zodat je (zodat zij) er in kan gaan staan of liggen of zitten. Zij leende daarvoor een woord van Friedrich Nietzsche: Einverleibung, incorporatie.

Paul van Tongeren

***
zie: present from a friend(13)
zie: Nietzsche’s vragen
***

zie: atelierbezoek(1)
zie: atelierbezoek(2)
zie: atelierbezoek(3)
zie: atelierbezoek(4)
zie: atelierbezoek(5)
zie: atelierbezoek(6)
zie: atelierbezoek(7)
zie: atelierbezoek(8)
zie: atelierbezoek(9)
zie: atelierbezoek(10)
zie: atelierbezoek(11)
zie: atelierbezoek(12)
zie: atelierbezoek(13)
zie: atelierbezoek(14)
zie: atelierbezoek(15)
zie: atelierbezoek!(16)
zie: atelierbezoek(17)



Marjolijn van den Assem © 2007 - 2013.

Simple Grey theme developed by Rodrigo P. Ghedin.

WordPressFAMFAMFAM
Clicky Web Analytics