Nederlands

May 13th, 2008, 11:06 pm Marjolijn

Op papier en linnen bewandel ik de wereld. Mijn belevenissen vinden hun weerslag in beelden.
Sinds 1979 lees ik het werk van Friedrich Nietzsche (1844-1900) en wat daarover wordt gepubliceerd, bovendien bezocht ik de plaatsen waar Nietzsche verbleef.
Daaruit put ik.
Seismografisch volgt mijn hand het denkwerk.

In januari 2000 ontstond de serie “denkbaar” naar aanleiding van het inleven in de correspondentie van Nietzsche. Onder woorden brengen van wat in je hoofd omgaat betekent toetsen van tekst en beeld aan elkaar. Door mij, delen van brieven overschrijvend, met de briefschrijvers van destijds te identificeren kwamen mij de plaatsen voor de geest die er bij gedacht zouden kúnnen zijn. Het werden vlechtmatten van tekst en beeld, gordijnen van geformuleerde hersenspinsels waarachter het landschap opdoemt als beladen plek of schuilplaats. De correspondentie die mij het meest aansprak was die van Marie Baumgartner (1831-1897) met Nietzsche. Marie, de moeder van zijn meest getalenteerde leerling Adolf, ontmoette Nietzsche toen hij, al op 24-jarige leeftijd, professor filologie werd in Bazel. Vele zaterdagmiddagen bezocht Nietzsche Marie Baumgartner in de studeerkamer van haar huis in Lörrach. Daarnaast kwam er een correspondentie op gang. Omdat Marie, die tweetalig was, aanbood om Nietzsches werk in het Frans te vertalen maakte hij haar meer en meer deelgenoot van zijn denkwereld. Uit de brieven blijkt een krachtige intellectuele impuls, genegenheid, saamhorigheid, overmoed en verwarring.

Toen Nietzsche in 1876 naar Italië afreisde om te gaan kuren in de heuvels bij Napels, in gezelschap van een àndere moederlijke vriendin en zijn vriend Paul Ree, bleef Marie achter in Lörrach en werkte door aan de vertalingen. Om haar hiervoor te bedanken plukten Nietzsche en zijn vrienden, tijdens de dagelijkse wandeltocht in de heuvels, een veldboeket en stuurden dat naar Lörrach. Haar “hele huis rook naar Italië” en deed Marie verlangen naar het zijn onder gelijkgestemden.

Zittend op de tekenvellen waarop ik met kroontjespen de brieven van Marie Baumgartner overschreef, maakte ik ze me eigen. Ik verbleef meerdere keren in hetzelfde pension Villa Rubinacci in Sorrento, waar het gezelschap rond Nietzsche destijds vertoefde. Vandaar uit zocht ik een weggetje waarlangs men gewandeld zou kunnen hebben, de via campagnano en plukte op dezelfde dag (125 jaar later) een soortgelijk veldboeket. In mijn atelier liet ik de gedroogde bloemen hun verhaal doen, dacht onszelf terug naar Italië onder geestverwanten. Door tekenen, schilderen, snijden, nieten of de tekeningen óm me heen te vouwen:
Incorporare.
De seelenreiche Brief die Giftpflanze voortbracht leidde tot een étude des sources:
De onontkoombare behoefte om op te gaan in de intensiteit van het
blootgevende handschrift in de hoop op gelijkgestemdheid.

Marjolijn van den Assem 2007