Nietzsches vragen

Prof. Dr. Paul van Tongeren telt Nietzsches vraagtekens en vraagwoorden.
Nietzsches bontgekleurde vragen schilderen zijn denkweg. Paul van Tongeren onderzoekt zijn palet:

“Op het gevaar af mij schuldig te maken aan vruchteloos gereken en te doen wat Nietzsche sommige filologen verwijt, geef ik eerst nog wat verdere data: er is namelijk een opmerkelijk kwantitatief verschil tussen gepubliceerd werk en de nagelaten aantekeningen. Grofweg kan men zeggen dat in het gepubliceerde werk ongeveer 30% méér vraagtekens staan dan in de nagelaten aantekeningen. En voor wat de vraag-wóórden betreft, is dat verschil eveneens 30%. Dat lijkt me opmerkelijk omdat men het omgekeerde zou verwachten.
In de eerste klad-notities zal het denken toch onzekerder zijn dan in de uitgekristalliseerde vorm waarin het publiek gemaakt wordt! En zoals ik eerder veronderstelde: zal iemand niet eerst vragen stellen en pas daarna gaan proberen ze te beantwoorden? Het omgekeerde blijkt het geval. Wat betekent dat? Hoe moeten we dat interpreteren? Wat kunnen wij leren over Nietzsches denken vanuit wat hij over vragen zegt?
Wat kunnen we over de rol en betekenis van vragen in de filosofie leren door de vragen die we in zijn werk tegenkomen?

Nietzsche stelt in de loop van zijn ontwikkeling geleidelijk aan meer vragen en gebruikt vaker vraagwoorden, althans tot in het midden van de jaren 1880, waar deze ontwikkeling haar hoogtepunt lijkt te bereiken.

Waar andere denkers nog van alles voor vanzelfsprekend aannemen, blijft Nietzsche vragen stellen, vragen die tot in de radices, de wortels van ons denken reiken.

“WAAROM KOMT DEZE GEDACHTE TOCH STEEDS WEER BIJ MIJ OP EN TOONT ZE ZICH AAN MIJ IN STEEDS BONTERE KLEUREN?” (Nietzsche in Morgenröthe)

De vraag aan het begin van een tekst is het begin van een weg waarlangs de auteur zoekt naar de vraag die hem eigenlijk drijft.

De concentratie op Nietzsches vraagwoorden lijkt een verhelderende gids te zijn voor een gang door zijn oeuvre.

De volgende “vraag-woorden” kunnen in Nietzsches teksten worden aangetroffen:
Frager, fragen, abfragen, ausfragen, befragen, erfragen, hinterfragen, nachfragen, vorfragen, gefragtwerden, fraglich, fraglos, fragwürdig/Fragwürdigkeit, fragezeichenwürdig, fragenreich, Fragestellung, Frageform, Fragesatz, Fragestellung, Fragebogen, Fragezeichen, In-Frage-Stellung, Selbst-In-Fragestellung, Selbstbefragung, Anfrage, Nachfrage, Gegenfrage, Grundfrage, Hauptfrage, Cardinal-Frage, Streitfrage, Vorfrage, Vordergrunds-Frage, Anstandsfrage, Gewissensfrage, Existenzfrage, Lebensfrage, Lebensernstfrage, Moral-Frage, Rangfrage, Machtfrage, Nothdurftfrage, Lust- und Unlustfrage, Arbeiter-Frage, Rassenfrage, Werthfrage, Duellfrage, Frauenfrage, Homerfrage, Hesiodfrage, Echtheitsfrage, Kunstfrage, Kultur- und Geschmacksfrage, Erziehungs- und Bildungsfrage, Schul- und Erziehungsfrage, Frage- und Antwortspiel”.

Uit:
Tijdschrift voor filosofie
Paul van Tongeren
, Nietzsches vragen

Eze sur Mer, France

zie: nagelaten fragmenten
zie: jenseits/diesseits
zie: Zielsklimaat
zie: Young Nietzsche

Exhibition: RAM

Abbild(4) 138-delig 2008 o.i.inkt/nietjes
op museumkarton 300 x 500 x 50 cm:

Exhibition: CROSSING DIRECTIONS
opening: zondag 26 april 2009 16.00 uur
de tentoonstelling duurt t/m zondag 14 juni 2009.

RAM galerie Rotterdam
Blekerstraat 10
3011 CH Rotterdam  010-4767644
info@ram-art.nl
open: do-zo: 13.00-18.00uur

Deelnemende kunstenaars:
Wipke Iwersen,
Belu Simion Faineru,
Marjolijn Dijkman,
Marjolijn van den Assem

Cornucopia (cascade) (3) 2009
o.i.inkt/grafietstift/acryl op museumkarton (10-delig) 65 x 130 cm.

Cornucopia (cascade) (2) 2009 potlood/nietjes
op museumkarton 45 x 50 x 45 cm.

Cornucopia (cascade) (4) 2009
o.i.inkt/grafietstift/acryl/nietjes
op museumkarton 30 x 50 x 50 cm.

Zie: Dooiwind
zie: Splash!
zie: Parallel Falls
zie: Chinese waterval (2)
zie: Cornucopia
zie: cascata d’acqua

nieuw seizoen

In de polder 2008 acryl op papier 23x30cm

Een nieuw buitenschilder-seizoen is aangebroken. Iedere dinsdag trekken we er weer op uit.
Niet om het landschap maar vanwege het schilderen, ter plekke. Tijdens de onrust die “mooi weer” teweeg brengt is geen betere training voor de hand voorradig. Temidden van die weerbarstige maar leerzame weidsheid je plaats bepalen sterkt.

zie: oogst
zie: snijden
zie: luchtgevecht
zie: present from a friend (4)
zie: buitenschilderen

Keramiek experiment (2)

 

Na twee weken “aan de lucht gedroogd” te hebben
en daarna met grote zorgvuldigheid gebakken te zijn
in pottenbakkersatelier Niek & Pim Hoogland in Steyl-Tegelen,
kon ik dan gisteren eindelijk in MuseumGoudA in Gouda,
het resultaat van het keramiek-beschilder experiment gaan bekijken
dat ik enkele weken geleden, samen met Roland Sohier, aanging.
Daar stonden ze dan te pronken:
MIJN vazen (4 van 28cm. hoog en 1 van 54 cm. hoog)
en mijn 14 “probeer-tegeltjes”, op de traditionele wijze beschilderd,
met rivierslib en de ringeloor.

Het oplaad-proces was intensief en het maak-proces een explosie,
maar de oogst is er dan ook naar.
De manier van schilderen toont zoveel bravoure,
dat het lijkt alsof ik getraind ben in keramiek beschilderen,
terwijl het toch heus de allereerste keer van mijn leven was:
een compliment voor de “geborgenheid”
waarin we konden werken.
Ook de vazen van Roland Sohier zijn prachtig gelukt
en zo heeft MuseumGoudA*, dat ons hiertoe uitdaagde
en aanmoedigde, een uitgangspunt geschapen
voor de tentoonstelling van begin 2010
waarbij diverse kunstenaars ons voorbeeld zullen gaan volgen.

* Een initiatief van Hans Vogels.

zie: Keramiek-experiment (1)
zie: Peinture Céramique

Vaas van Roland Sohier (28cm hoog)

Cascata d’Acqua

Cornucopia-waterfall / Fullness to overflowing:
“My thoughts . . . are from the abundance of my heart”
*

Ganz in der Nähe ist ein reizender Garten (…),
mit mächtigem waldartigen Grün, 
Wasserfällen (…) und herrlichen Fernblicken
auf Meer und Gebirge…
(Uit: Briefe von Nietzsche, Genua 1881)

Cornucopia (cascade) (3) 2009 (detail)
o.i.inkt/grafietstift/acryl op papier (10-delig) 65x130cm.

Zonder het Zuiden zou Nietzsche nooit
het wapen van de vrolijkheid hebben gevonden
als compaan van zijn wijsheid.
Martine Prange.
Lof der Méditerranée.
zie: Il faut méditerraniser

zie: Salita delle Battistine
zie: zomerse-winterwaterval
zie: Chinese waterval
zie: Contemplation

*(Thomas De Quincey).

collections (8)

(oord) (21) 1998
potlood/o.i.inkt/oliepastel/plastic/Datura/nietjes
op museumkarton 92 x 122cm
collection Museum Gouda
(via Hans Vogels)

incorporare (29) 2005
o.i.inkt/grafietstift op papier 122 x 92cm
collection Hans Timmer

De werken in mijn denkbeeldig archief en de collecties waarin zij zijn opgenomen zijn een steun en toeverlaat. Zij die houden van-, zich ontfermen over- en willen leven met mijn werk worden door mij dan ook op handen gedragen. Het blijft een bijzondere gebeurtenis om het werk in de nieuwe omgeving te mogen bekijken en het meestal pas dán als een op zichzelf staand iets te kunnen zien.

tracé (8) 1992 “(vijftien) reizen gaan verbintenissen aan
met wat zich in de tijd verscholen houdt”
(Achterberg)
potlood/o.i.inkt op papier 122 x 92cm.
collection Frans Hals Museum, Haarlem

oubliable (17) en (24) 2000
doosjes/acryl/potlood/linnen op papier 12 x 9 x 5cm. elk
private collectie

Some of my artworks will always be there in my imaginary archive, they “pop up” in my head every now and then, because they are dear to me.
These are the works that I want to show on my blog in the “collections”-series, as an homage to their owners. The people who “live with” my drawings, paintings and sculptures are cherished by me, I am and will always be gratefull to them.
It is a precious experience to me when I’m allowed to take my work to its new surroundings myself, only then -it seems to me- I can appreciate it as an independent piece of art.

zie: collections(1)
zie: collections(2)
zie: collections(3)
zie: collections(4)
zie: collections(5)
zie: collections(6)
zie: collections(7)
zie: collections(8)
zie: collections(9)
zie: collections(10)
zie: collections(11)
zie: collections(12)
zie: collections(13)
zie: collections(14)
zie: collections(15)
zie: collections(16)
zie: collections(17)
zie: collections(18)
zie: collections(19)
zie: collections(20)
zie: collections(21)
zie: collections(22)
zie: collections((23)
zie: collections(24)
zie: collections(25)
zie: collections(26)
zie: collections(27)
zie: collections(28)
zie: collections(29)
zie: collections(30)
zie: collections(31)
zie: collections(32)
zie: collections(33)
zie: collections(34)
zie: collections(35)
zie: collections(36)
zie: collections(37)
zie: collections(38)
zie: collections(39)
zie: collections(40)
zie: collections(41)
zie: collections(42)
zie: collections(43)
zie: collections(44)
zie: collections(45)
zie: collections(46)
zie: collections(47)
zie: collections(48)
zie: collections(49)
zie: collections(50)
zie: collections(51)
zie: collections(52)
zie: collections(53)
zie: collections(54)
zie: collections(55)
zie: collections(56)
zie: collections(57)
zie: collections(58)
zie: collections(59)
zie: collections(60)
zie: collections(61)
zie: collections(62) 
zie: collections(63)
zie: collections(64)
zie: collections(65) 
zie: collections(66) 
zie: collections(67) 
zie: collections(68)
zie: collections(69)
zie: collections(70)
zie: collections(71)
zie: collections(72)

Baldadig teder…

Het badadig tedere (de sensatie van het denken
dat drijft als een geest op de wateren …)*

* Peter de Graeve, over het voorwoord bij
de vrolijke wetenschap van Nietzsche.
uit: Chaos en verwording
(een drievoudig portret: van de denker, van zijn denken –

en van het zelfportret waarin de denker,
zichzelf denkend, eeuwig wederkeert.)


Dit begrip werd verder uitgewerkt in het boek:
de taal van de dooiwind

zie: Camus
zie: Tsjechof
zie: Ontvanger onbekend…
zie: Cornucopia
zie: Cornucopia (2)

Marie Baumgartner (3)

Adolphe Baumgartner vers 1874-1875
Adolphe’s mother was Marie Baumgartner (1831-1897)*
(the picture is kindly provided to me by his great-grandson).
From: Seelenbriefe*
Publisher: TAB, Oosterhout.
Book: Seelenbriefe by Marjolijn van den Assem

‘Part- arguable the major part- of the attraction
Cosima Wagner held for Nietzsche was the fact
that she was a mother, and it must be stressed
that in the years when he was most drawn to her,
he was also attentive towards other “motherly figures”
such as Marie Baumgartner, the mother of one of his students**,
who was at work translating the third of the Untimely Meditations (“Schopenhauer as Educator”) into French
when Nietzsche wrote to his friend Rohde, in August 1875,
that she was the best mother he knew.
Between the years 1875 and 1877,
Nietzsche and Frau Baumgartner exchanged literally dozens of letters
– three dozen each by the time of the crucial letter
Nietzsche wrote to Marie on 28 October, 1878
in which he referred to himself as her “Freund”,
a loaded word in German.
At the same time, Frau Baumgartner was
also corresponding with Nietzsche’s sister Elisabeth.
There are ten letters to Elisabeth in the archive
which reach what can only be termed
a crescendo of friendly effusions, with Marie forgetting
herself and referring to Elisabeth as “Du” in August 1878;
then there is a gap until November 1894
(when Elisabeth, of course, was trawling
all Nietzsche’s former friends in order to gain material
for her books, at this stage her biography of Nietzsche).
In her reply of 1894, Marie Baumgartner’s tone is drastically altered:
no longer “Liebe Elisabeth”, but much more
distanced and respectful “verehrte liebe Frau Förster”.

** Adolphe Baumgartner gained his Phd in July 1879.

(from: “Nietzsche’s Women” by Carol Diethe)

zie: Marie Baumgartner (1)
zie: Marie Baumgartner (2)
zie: Marie Baumgartner (4)

zie: “Als Marie”
zie: Young Nietzsche

My studio in 2005,
when I was working on the book Seelenbriefe

Marie Baumgartner (2)

Sinds enkele maanden heb ik contact
met de achter-achterkleinzoon
van Marie Baumgartner-Koechlin (1831-1897) uit Lörrach bij Bazel.
Marie Baumgartner -de moeder van Adolphe Baumgartner,
de meest veelbelovende leerling van Friedrich Nietzsche
toen hij professor philologie was in Bazel-
was een moederlijke en bemoedigende vriendin voor Nietzsche.
De Nietzsche-biograaf Curt Paul Janz schrijft:
“Het grote geschenk dat Adolphe Baumgartner
zijn leermeester destijds deed
was de genegenheid van zijn moeder”.

Marie Baumgartner stelde Nietzsche voor
om zijn werk in het frans te vertalen,
daartoe spraken zij elkaar wekelijks,
daarnaast correspondeerden zij.
Het was een wederzijds bevruchtende vriendschap
en daarom het uitgangspunt
voor mijn Seelenbriefe-project en Seelenbriefe-boek.

Nu correspondeer ik dus met Marie Baumgartners
achter-achterkleinzoon en ontvang ik van hem foto’s
uit het familiealbum, een ontroerende ontwikkeling.
Met dank voor zijn toestemming
plaats ik hier nog twee portretten van Marie Baumgartner
op latere leeftijd.
(onderste foto: Marie Baumgartner in 1894).

Recently I got into contact with the great-great-grandson of Marie Baumgartner-Koechlin (1831-1897) from Lörrach, near Basel, Switserland. Marie Baumgartner was the mother of Adolphe Baumgartner, Nietzsches most talented student when he was a professor of philology in Basel. But she was also a motherly and encouraging friend for Nietzsche. The Nietzsche biographer Curt Paul Janz wrote: “Adolphe Baumgartner offered his professor the precious gift of his mother’s affection”.

Marie Baumgartner offered Nietzsche to translate his writings into french. In an attempt to indentify with his way of thinking they met once a week and besides that they kept up a correspondence. It was a mutual inspiring intellectual relationship, which stimulated me to start my “Seelenbriefe-project” which led to my book “Seelenbriefe”.

And now I’m corresponding with Marie Baumgartners great-great-grandson, he has even sent me pictures from their family-album…a touching and moving development.
He has now very kindly given me the permission to show two more portrets of his great-great-grandmother.

zie: Marie Baumgartner (1)
zie: Marie Baumgartner (3)
zie: Marie Baumgartner (4)

zie: “als Marie”
zie: Seelenbriefe
zie: Young Nietzsche
zie: Nietzsche Dokumentationszentrum

Seelenbriefe 2000-2007
Uitgeverij TAB Timmer Art Books, Oosterhout.
€ 29,50

Briefkaart van Nietzsche
aan Marie Baumgartner, Lörrach.
Bazel, 7 mei 1879
“Wilt u, gewaardeerde vriendin,
de lijdende en scheidende
nog een half uurtje schenken,

kom dan morgen (donderdag) op de gewone tijd.
Ik heb zwaar geleden,
alles heeft zich tot het uiterste verergerd,
het professoraat is opgegeven.
Een dezer dagen zal ik Bazel voorgoed verlaten.
Mijn meubilair wordt verkocht.
Zaterdag komt mijn zuster.
Van harte, uw F. Nietzsche”